Κολωνία: Η Uber κάνει πολιτική κατά της θέσπισης ελάχιστων τιμών στα ενοικιαζόμενα με προσομοιωτή μέσω της εφαρμογής της
Όταν μια πολυεθνική πλατφόρμα χρησιμοποιεί τη δική της εφαρμογή για να αντιταχθεί σε πολιτικές αποφάσεις, αυτό αυτομάτως δεν αποτελεί τεχνική ενημέρωση. Με τη νέα επιλογή «UberTeuert» στην εφαρμογή της, η αμερικανική πολυεθνική δημιουργεί στην Κολωνία ένα είδος «ζωντανού εργαστηρίου»: οι χρήστες βλέπουν τιμές που θα μπορούσαν να ισχύουν στο μέλλον, σε περίπτωση που θεσπιστεί ελάχιστη χρέωση για τα ενοικιαζόμενα αυτοκίνητα. Το μήνυμα είναι σαφές – και αιχμηρό.
Με αυτή την ενέργεια ο διαχειριστής της πλατφόρμας δεν επιδιώκει καθόλου, φυσικά, την ενημέρωση των χρηστών μέσω της εφαρμογής, αλλά μεταφέρει τη σύγκρουση συμφερόντων από τον δημόσιο λόγο στα ψηφιακά μέσα. Διότι από αυτό που περιγράφει η Uber ως πραγματικότητα λείπουν σημαντικές παράμετροι. Εδώ και χρόνια, οι ενώσεις ταξί -και όχι μόνο- επισημαίνουν ότι ο ανταγωνισμός στις αστικές μεταφορές επιβατών δεν βασίζεται σε ίσους κανόνες. Ενώ τα ταξί δεσμεύονται από τιμολόγια, εκπληρώνουν υποχρεώσεις μεταφοράς και πρέπει να είναι διαθέσιμα όλο το 24ωρο, πολλές εταιρείες ενοικιαζόμενων αυτοκινήτων λειτουργούν με σημαντικά πιο ευέλικτες –και συχνά δύσκολα ελεγχόμενες– δομές. Το αποτέλεσμα: οι τιμές δεν προκύπτουν μόνο από την αποδοτικότητα, αλλά συχνά από συστηματική υποτιμολόγηση.
Η τιμή ως πολιτικό μέσο
Η Uber κάνει λόγο για «τεχνητή αύξηση των τιμών». Στην πραγματικότητα ισχύει το αντίθετο: οι ελάχιστες τιμές διορθώνουν μια αγορά που έχει υποστεί τεχνητή πίεση. Όταν σήμερα οι μετακινήσεις προσφέρονται με όρους που δεν είναι οικονομικά αποδοτικοί, τίθεται το ερώτημα πώς καθορίζονται τελικά αυτές οι τιμές. Χωρίς δεσμευτικά κατώτατα όρια δημιουργείται μια πίεση στις τιμές που δεν πλήττει μόνο τις επιχειρήσεις, αλλά επιδεινώνει και τις συνθήκες εργασίας και υπονομεύει τα κρατικά έσοδα. Με αυτή την έννοια, οι ελάχιστες τιμές δεν αποτελούν παρέμβαση στην αγορά, αλλά ένα μέσο για την αποκατάσταση του ανταγωνισμού.
Αμφίβολη μελέτη
Η Uber βασίζει την επιχειρηματολογία της, μεταξύ άλλων, σε υπολογισμούς του Ινστιτούτου Γερμανικής Οικονομίας. Η μελέτη προβλέπει μείωση της ζήτησης, λιγότερες θέσεις εργασίας και αύξηση της ατομικής μετακίνησης. Ωστόσο, η εν λόγω μελέτη δεν εμφανίζεται ως ουδέτερη ανάλυση, αλλά ως μεροληπτική υποστήριξη ενός αμφισβητήσιμου επιχειρηματικού μοντέλου.
Αφενός επειδή βασίζεται σε υποθέσεις που διατηρούν το υφιστάμενο καθεστώς (χαμηλές τιμές, υψηλή διαθεσιμότητα, ελάχιστες επιπτώσεις από τη ρύθμιση) και, αφετέρου, επειδή παραβλέπει βασικές διαφορές μεταξύ των μεταφορών με ταξί και με ενοικιαζόμενα αυτοκίνητα. Η εν λόγω μελέτη παραβλέπει εντελώς το γεγονός ότι τα μοντέλα πλατφόρμας λειτουργούν μόνο επειδή μετακυλίουν τα κόστη ή εκμεταλλεύονται ρυθμιστικά κενά.
Τι πρέπει πραγματικά να επιτύχει μια ελάχιστη τιμή
Η συζήτηση συχνά περιορίζεται στο ερώτημα αν οι διαδρομές θα γίνουν γενικά πιο ακριβές. Αυτό είναι πιθανό. Το μείζον ζήτημα, ωστόσο, είναι τι θα προκύψει σε αντάλλαγμα: μια αγορά στην οποία οι πάροχοι λειτουργούν υπό συγκρίσιμες συνθήκες.
Για τον κλάδο των ταξί, αυτό σημαίνει, πάνω απ’ όλα, ασφάλεια στον προγραμματισμό. Όποιος οδηγεί με δεσμευτικές τιμές δεν μπορεί να αντιδράσει με ευελιξία στις τιμές ντάμπινγκ. Χωρίς ελάχιστες τιμές στον τομέα των ενοικιαζόμενων αυτοκινήτων δημιουργείται, έτσι, μια δομική ανισορροπία. Η θέσπιση ελάχιστων τιμών δεν θα έλυνε όλα τα προβλήματα, αλλά θα έθετε ένα πλαίσιο στο οποίο ο ανταγωνισμός θα μπορούσε να διεξάγεται και πάλι με βάση την ποιότητα, τη διαθεσιμότητα και την εξυπηρέτηση – και όχι μόνο με βάση τη χαμηλότερη τιμή.
Οι χρήστες
Η Uber επικαλείται τα συμφέροντα των επιβατών. Σύμφωνα με τη θέση της, οι υψηλότερες τιμές περιορίζουν την κινητικότητα. Αυτό είναι ένα βάσιμο επιχείρημα, αλλά αποτελεί μόνο μια όψη της πραγματικότητας. Η κινητικότητα είναι κάτι περισσότερο από τη βραχυπρόθεσμη διαθεσιμότητα στο χαμηλότερο δυνατό κόστος. Στην πραγματικότητα, στη συζήτηση δεν πρέπει να παραβλέπεται το γεγονός ότι οι διαχειριστές της πλατφόρμας μπορούν να προσφέρουν χαμηλό κόστος μεταφοράς μόνο μέσω της στοχευμένης παράκαμψης νόμων και κοινωνικών προτύπων. Στην πραγματικότητα, λοιπόν, το ευρύ κοινό συνεισφέρει οικονομικά στην κινητικότητα των χρηστών της Uber.
Το ταξί εκπληρώνει λειτουργίες που υπερβαίνουν την αγορά: νυχτερινή εξυπηρέτηση, υποχρέωση μεταφοράς, ενσωμάτωση στα μέσα μαζικής μεταφοράς. Αυτές οι υπηρεσίες δεν μπορούν να γίνουν ευέλικτες κατά βούληση. Χρειάζονται σταθερές οικονομικές βάσεις. Αν οι τιμές πιέζονται προς τα κάτω, δεν εξαφανίζεται μόνο ένα επιχειρηματικό μοντέλο, αλλά και ένα μέρος της δημόσιας υποδομής.
Πολιτική απόφαση
Η θέσπιση ελάχιστων τιμών δεν αποτελεί τελικά τεχνικό, αλλά ρυθμιστικό ζήτημα. Καθορίζει αν το κράτος θα διαμορφώσει ενεργά τον ανταγωνισμό ή αν θα υποκύψει στις πρακτικές των πλατφορμών. Φυσικά, η Uber προσπαθεί να επηρεάσει αυτή την απόφαση με την εκστρατεία «UberTeuert» και με σαφή στόχο: την οριστική παύση της συζήτησης για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Για τον κλάδο των ταξί, η απάντηση είναι εξίσου σαφής: χωρίς ελάχιστες τιμές, ο ανταγωνισμός παραμένει στρεβλός. Και ένας στρεβλός ανταγωνισμός τελικά δεν ωφελεί ούτε τους οδηγούς ούτε τους επιβάτες.
